BLACKPRINT: Meneer Rebbereh, op het eerste gezicht ziet uw Green Steel Home er niet uit als een typische staalconstructie. Hoe is het idee ontstaan?

Thorsten Rebbereh: Naast architectuur heb ik ook andere bedrijfstakken — onder meer een voedingsmiddelenbedrijf dat sterk is gegroeid. Hiervoor moest ik een nieuwe logistieke hal bouwen — in staalbouw, omdat dat de snelste en meest kosteneffectieve manier is om volume te creëren. Terwijl dat in uitvoering was, belde mijn dochter uit Hamburg me en vertelde over de veel te hoge bouwkosten in de stad en dat zij als tweeverdieners geen eigendom kunnen veroorloven. Dat zette mij aan het denken. Vroeger kon je met een normaal inkomen een huis bouwen; dat kan tegenwoordig niet meer, ondanks historisch lage rentes. Naar mijn mening ligt de oorzaak in de processen: we bouwen vrijstaande huizen vandaag de dag nog steeds zoals honderd jaar geleden, steen voor steen, met veel vakmensen die achter elkaar werken. In de industrie is er lopende bandwerk, just‑in‑time en procesoptimalisatie; in de bouw is dat tot nu toe vrijwel niet aanwezig. En toen kreeg ik het idee om de principes van de industriële bouw gewoon op de woningbouw toe te passen.

BLACKPRINT: Wat zijn de voordelen vergeleken met conventioneel gebouwde vrijstaande huizen?

Thorsten Rebbereh: De grootste voordelen liggen in snelheid en precisie. De onderdelen komen just in time op de bouwplaats; alles is prefab, als een IKEA‑bouwsysteem. Het stalen skelet staat in twee dagen, de volledige gebouwschil in ongeveer 14 dagen, en dat praktisch zonder afval. De afwerking binnen kost een paar weken, zodat het huis na ongeveer drie maanden helemaal bewoonbaar is. In de klassieke ruwbouw duurt hetzelfde proces vaak een jaar.

Het stalen skelet van de Green Steel Home kan in twee dagen worden opgebouwd en na ongeveer drie maanden is het huis volledig klaar voor bewoning.

BLACKPRINT: Wat heeft u overtuigd om het idee daadwerkelijk verder te volgen?

Thorsten Rebbereh: Nadat het gesprek met mijn dochter me begonnen had te laten nadenken over bouwkosten, wilde ik het idee echt uitvoeren. Daar kwam mijn ondernemersgeest om de hoek kijken! Daarnaast zit Salzgitter AG praktisch om de hoek. Via mijn netwerk kon ik daar contacten leggen, aanvankelijk alleen met het doel staal goedkoper in te kopen. En daarna ontwikkelde het zich vanzelf: Salzgitter AG houdt zich onder het merk SALCOS® intensief bezig met “groen staal”. Zo rolde ik bijna vanzelf in de duurzaamheidsrichting.

BLACKPRINT: Staal en duurzaamheid? Dat moet u uitleggen ...

Thorsten Rebbereh: Eigenlijk wilde ik “alleen maar” een betaalbaar huis bouwen. Pas later, en door de samenwerking met Salzgitter AG, realiseerde ik me dat staal vrijwel het enige bouwmateriaal in de bouw is dat we zonder kwaliteitsverlies kunnen recyclen. Een houten element wordt uiteindelijk een spaanplaat, misschien nog een IKEA‑kast — en dan is het klaar. Een stalen ligger blijft daarentegen een stalen ligger. Zelfs als ik het insmelt, wordt het weer staal van dezelfde kwaliteit. Daarom vind ik dat staal een veel te slechte reputatie heeft. Het materiaal wordt altijd geassocieerd met een zeer grote CO₂‑voetafdruk. Maar als je alles per vierkante meter vloeroppervlak terugrekent en vervolgens zoveel mogelijk groen staal inzet, dan is de CO₂‑voetafdruk van staal uiteindelijk onovertroffen — zelfs vergeleken met conventionele bouwmethoden en zelfs met houtbouw. En juist hier, in het begrip van gebouwen als materiaalkluizen, ligt de echte game changer voor duurzaam bouwen. In het verleden bouwden we meestal conventioneel. Veel materialen kunnen uiteindelijk alleen worden gedown‑cycled. Metselwerk wordt dan misschien een fundering voor een fietspad, maar dat is voor mij geen echt recyclen. Echt duurzaam is het wanneer we bouwmaterialen soortspecifiek inzetten en ze na demontage direct opnieuw kunnen gebruiken.

BLACKPRINT: Heeft u het Green Steel Home met groen staal gerealiseerd?

Thorsten Rebbereh: Ja, de productie draait volledig op groene stroom, die hier via de zogenaamde “elektroboogoven‑route” wordt opgewekt — daarvoor heb ik na het overwinnen van enkele bureaucratische hindernissen zelfs een certificaat gekregen. Het onderwerp zit echter nog in de kinderschoenen: als je vandaag een huis volgens QNG laat certificeren, kun je daar nog geen groen staal in de balans opnemen — groen staal wordt nog steeds als grijs staal gerekend. Omdat de CO₂‑hoeveelheden echter zo klein zijn, bereik je toch de certificering. Een ton staal heeft weliswaar een voetafdruk van ongeveer 1,8 ton CO₂, dat klinkt eerst hoog. Maar in de bouw heb ik heel weinig staal nodig — in mijn geval slechts 10,4 ton voor ongeveer 150 vierkante meter woonoppervlak. Vergeleken met metselwerk, gewapende betonnen vloeren of zelfs hout heb ik in totaal aanzienlijk minder materiaal nodig.

BLACKPRINT: Terug naar de constructie: u werkt bij uw Green Steel Home met een geschroefde constructie zonder dragende binnenmuren. Welke mogelijkheden opent dat voor latere verbouwingen?

Thorsten Rebbereh: De vrijdragende staalconstructie maakt maximale flexibiliteit in de plattegrond mogelijk. Muren kunnen praktisch overal worden geplaatst, wat geheel nieuwe mogelijkheden biedt wanneer de levenssituatie verandert. Ik vind de galerij boven eet‑ en woonkamer bijzonder spannend: hier zou ik een plafond kunnen invoegen en zo twee extra kamers creëren zonder dat de lichtinval eronder lijdt. Een dergelijke flexibiliteit vind je niet bij conventionele massieve bouw.

BLACKPRINT: Voor de afdichting van het platte dak heeft u gekozen voor het HERTALAN® EASY COVER EPDM‑doek van CARLISLE® CM Europe. Hoe is dat tot stand gekomen en welke voordelen bieden deze doeken?

Thorsten Rebbereh: Dat was eigenlijk een gelukkig toeval: via de samenwerking met Salzgitter AG en hun groene staal sprak een adviesingenieur van het bedrijf mij aan en vertelde over een volledig recyclebaar EPDM‑afdichtingssysteem van CARLISLE®, dat in één stuk op de bouwplaats wordt geleverd. Oorspronkelijk had ik een conventionele dakafdichting gepland, maar die uitvoering heb ik geannuleerd. Het HERTALAN® EASY COVER‑systeem van CARLISLE® kon binnen een week worden gepland, geproduceerd en geleverd. Vooral bij kleine projecten zoals mijn modelwoning is dat een enorm voordeel: het doek komt als een hele “vloer‑of tapijt” op het dak en wordt gewoon uitgerold. Maten tot 1.000 vierkante meter in één stuk zijn mogelijk; er zijn geen handmatig uit te voeren naden en geen ingewikkelde en bovendien gevaarlijke laswerkzaamheden. Dat maakt een geheel andere kwaliteit mogelijk dan wanneer een dakdekker bitumenbanen met open vlam last, waarbij de naden vaak niet goed dicht zijn en er water in de afdichtingslaag kan binnendringen. Daarnaast heeft het onafhankelijke testinstituut Süddeutsches Kunststoff‑Zentrum (SKZ) een levensduur van meer dan 70 jaar voor EPDM bevestigd: dat neemt de huiseigenaar de zorg weg dat platte daken slechts een korte gebruiksduur hebben.

BLACKPRINT: Bij de uitvoering van uw Green Steel Home heeft u het biophilic design‑principe geïntegreerd. Wat houdt dat in?

Thorsten Rebbereh: Het principe stamt uit de jaren negentig en gaat terug op de bioloog E. O. Wilson, die twee centrale stellingen formuleerde: ten eerste dat de mens genetisch verbonden is met de natuur, en ten tweede dat natuur en techniek niet in conflict hoeven te staan, maar kunnen samenwerken. Wilson benadrukte ook dat interieurs altijd een verbinding met de buitenwereld nodig hebben en dat natuurlijke materialen, patronen en haptiek geïntegreerd moeten worden. Voor het Green Steel Home heb ik daar onder meer de galerijlaag met 80 planten uit afgeleid. De planten zetten CO₂ om in zuurstof terwijl de bewoners ademen, waardoor een natuurlijke cyclus ontstaat. Op bijzonder sombere dagen ondersteunen smart‑home UV‑lampen — te bedienen via app of spraakcommando — de plantengroei en zorgt een automatisch bewateringssysteem voor de verzorging.

BLACKPRINT: Hoe wordt het Green Steel Home verwarmd?

Thorsten Rebbereh: Het Green Steel Home beschikt over een gedecentraliseerd, gecontroleerd ventilatiesysteem met warmteterugwinning. Daarnaast zorgt een infrarood‑carbon‑vlakverwarming voor behaaglijke warmte, niet via convectie maar via straling. Het systeem gebruikt stroom die door de fotovoltaïsche installatie door de zon wordt opgewekt om een aangename warmte te produceren die het natuurlijke stralingseffect van de zon imiteert. Zo haal ik de zon in huis en kan ik daarmee de woonkwaliteit aanzienlijk verhogen!

BLACKPRINT: En hoe is de verblijfskwaliteit? Wordt het bijvoorbeeld in de zomer erg warm, zodat airconditioning onvermijdelijk wordt?

Thorsten Rebbereh: Dat is een terechte vraag, omdat veel mensen bij het woord “staalbouw” aan oververhitting denken. In feite hebben we zeer nauwkeurig gelet op de zomerse warmtebescherming. Het huis is hoog geïsoleerd. We wilden het realiseren zonder warmtepomp, en dat is gelukt. In plaats daarvan hebben we de infrarood‑carbon‑vlakverwarming geïnstalleerd. Die werkt zeer efficiënt: hij reageert extreem snel, heeft slechts enkele minuten per uur nodig om de ingestelde temperatuur van 20 °C te handhaven en zorgt voor een constant aangenaam binnenklimaat. Daarbij komt: het huis is thermisch sterk geïsoleerd, zodat het ook in de zomer niet overmatig opwarmt. Een klassieke airconditioning is daarom niet nodig. De combinatie van de geïsoleerde gebouwschil, vloerverwarming per vlak en de fotovoltaïsche installatie zorgt voor comfortabele woonkwaliteit bij zeer laag energieverbruik. Een bijzondere slimheid is het gebruik van de stalen liggers als warmteopslag: overtollige stroom van de PV kan direct in de liggers worden geïnjecteerd, die de warmte opslaan en met vertraging weer afgeven. Hierdoor combineert het huis snelle reactietijd (vlakverwarming) met opslagcapaciteit (staalliggers) — vergelijkbaar met een oude tegelkachel, maar efficiënt en modern. De fotovoltaïsche installatie dekt daarbij zoveel mogelijk het eigen verbruik. Bovendien kan het systeem flexibel worden aangestuurd, bijvoorbeeld op basis van beursstromen. En in de toekomst kunnen zelfs elektrische auto’s intelligent worden geïntegreerd om overtollige energie te benutten.

BLACKPRINT: Een zeer innovatieve aanpak! In hoeverre ziet u het Green Steel Home als model voor brede toepassing, bijvoorbeeld in rijwoningen of bij seriematige woonoplossingen?

Thorsten Rebbereh: Voor rijwoningen of seriematige oplossingen zou het concept aangepast moeten worden. Mijn huis is zodanig gepland dat aan één zijde alleen bijruimtes zijn, dus daar zouden ramen overbodig zijn. Dan zou het gespiegeld kunnen worden om zo twee‑onder‑één‑kapwoningen te bouwen.

BLACKPRINT: En zou het aan de andere kant denkbaar zijn om niet‑meer‑nodige opslaghallen in staalbouw om te zetten naar woongebouwen?

Thorsten Rebbereh: In een zeer specifiek individueel geval kan dat denkbaar zijn, maar over het algemeen zou ik het eerder afraden. Daarvoor zijn verschillende redenen. Het eerste punt is het bouwrecht: bedrijfshallen staan doorgaans in bedrijfsgebieden en het mogelijk maken van wonen daar is planologisch nauwelijks haalbaar. Daarnaast zijn er bouwkundige moeilijkheden: hallen hebben meestal grote diepten en lengtes die ongeschikt zijn voor woongebruik. In de meergezinsbouw is rond 20 meter diepte de grens, omdat anders geen behoorlijke daglichttoetreding van de appartementen meer mogelijk is. In een typische hal wordt dat snel problematisch. Bovendien hebben we het dan over meerdere wooneenheden, wat bij staalbouw direct vragen oproept over brandveiligheid, geluidsisolatie en koudebruggen. Om de woningnood te verminderen zijn oude bedrijfshallen in staalbouw dus geen echte oplossing.

BLACKPRINT: Waardoor heeft staalbouw zich tot nu toe niet doorgezet in de woningbouw?

Thorsten Rebbereh: Het begint al op de universiteiten: staalbouw voor woongebouwen is daar praktisch een taboe. Daarnaast spelen objectieve kwesties zoals brandveiligheid, geluidsisolatie en koudebruggen een rol. In mijn Green Steel Home werkt het omdat het huis zeer compact is en een goed geïsoleerde schil heeft. En omdat vrijstaande woningen tot gebouwklasse 1 behoren, hoeven er bovendien geen grote brandveiligheidseisen te worden opgelegd. Daarom kan ik de stalen liggers ook zichtbaar laten zonder ze kostbaar te bekleden. Dat maakt het eenvoudiger, goedkoper en esthetisch aantrekkelijk in een industriële stijl. Uiteindelijk staat het huis in ruwbouw binnen drie dagen en bedragen de kosten ongeveer €2.150 per vierkante meter, aanzienlijk onder de gebruikelijke marktprijzen van €3.000 tot €3.800. Op die manier wordt het eigenwoningbezit weer bereikbaar voor de gemiddeldverdiener!